|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
 |
İnsan İlişkileri(BİLİMSEL PSİKOLOJİNİN KAPSAMI) |
|
|
İnsan davranışının bilimi olan psikolojinin birbirinden farklı yaklaşımları içerdiğini gördük. Bu bölümde psikolojinin hangi alanları kapsadığını inceleyeceğiz. Önce psikolojinin tanımıyla incelememize başlayalım.
Psikolojinin Tanımı
Psikoloji diğer bilimlere kıyasla kısa bir geçmişe sahiptir. Bu kısa süre içinde psikoloji değişik biçimlerde tanımlanmıştır. İlk tanım "insan zihninin yapısının incelenmesi" biçimindeydi. İnsan zihnini gözleyebilmenin olanaksızlığı karşısında bunalan ilk psikologlar, John B. Watson'un önderliğinde psikolojiyi, "gözlenebilen davranışların bilimsel incelenmesi" biçiminde tanımlamışlardır. Onlara göre psikoloji, ancak diğer doğa bilimlerinde kullanılan deneysel yöntemle bilimselliğe kavuşur.
Deneysel yöntem, organizmanın içinde bulunduğu çevrenin koşullarını etkin bir biçimde denetlemeyi gerektirdiğinden, yöntemin hayvanlar üzerinde kullanılması daha kolay ve uygun oluyordu. Bu nedenle davranışçı psikoloji araştırmalarının çoğunluğu hayvanlar üzerinde yapılmış, elde edilen bulgular daha sonra insanlara gerıellenmiştir.
Bu gelişimin etkisi altında psikoloji zamanla, "hayvan davranışının incelenmesi" anlamına gelmeye başlamıştır. Davranışsal deneysel yaklaşımı uygulayan psikologlar, insan ve hayvanlar arasında gözlenen farkların genellikle bir nicelik ve karmaşıklık derecesinde oluştuğunu düşünmüşlerdir. Nitekim, insana özgü olarak bilinen dil davranışını bile, hayvan deneylerinden elde edilen kavramlarla açıklamışlardır.
İnsan zihninin davranış üzerindeki etkisini kabul etmeyen bu yaklaşıma, psikoloji içinde tepki oluşmaya başlamış ve bilgi işlem (Information proces-sing) mühendisliğinin geliştirdiği kavramların yardımıyla, 1960'lardan bu yana insan algılaması, bellek süreçleri ve düşünme gibi zihinsel işlevleri inceleyen bilişsel (zihinsel/cognitive) psikoloji ortaya çıkmıştır.
Bu gelişmeler günümüz psikolojisinin tanımını etkilemiştir. Modern psikoloji günümüzde, davranışı ve davranışın altında yatan süreçleri bilimsel olarak inceleyen çalışma alanı olarak tanımlanır. Bilişsel (zihinsel) süreçleri doğrudan gözleme olanağı yoktur; organizmanın davranışları gözlenerek ya da nörolojik bulgular kullanılarak onların varlığı saptanır. Bilişsel süreçlerin doğrudan gözlenememiş olması, yapılan çalışmanın ya da psikolojinin bilimsellik değerini yitirmez. Çünkü bilimsellik bir yöntem sorunudur; incelenen konudan çok, o konunun nasıl incelendiği çalışmanın bilimselliğini oluşturur. Yöntem konusuna girmeden önce (bu konuyu ilerde daha ayrıntılarıyla ele alacağız), psikolojinin ilgi alanlarını özet olarak gözden geçirelim.
Psikolojinin Alanları
Bir insanın günlük yaşamı birbirinden farklı değişik yönler içerir. İnsan yaşamının değişik yönleri psikolojinin değişik alanlar geliştirmesine yol açmıştır. günlük yaşamına bakarak, bu hayali vatandaşın günlük yaşamı süresince, ne gibi farklı durumlarla karşılaştığını görelim.
Her zaman olduğu gibi bu sabah da saat 6'da uyandı. (Günde iki paket sigara içtiğinden sürekli öksürür ve sık sık nefes darlığı çeker. Ali Bey'in karısı Nebahat Hanım sigara içmez ve sigara kokusundan da nefret eder. Kocasının uyanır uyanmaz yatak odasında bir sigara yakması, Nebahat Hanımı rahatsız eder ama, bu konuda daha önce yaptığı ricalar, şikayetler, nihayet kavgalar sonuç vermediğinden, kendi kendine homurdanarak yatağın öbür tarafına dönmekten başka bir şey yapamayacağını bilir.) İlk sigarasından sonra Ali Bey çay suyunu ocağa koydu, banyoya gitti ve orada kabızlığının hâlâ devam ettiğini gördü. Sabah kahvaltısında şeker, yağ ve yumurtadan uzak durmasını doktoru ısrarla belirtmiş olmasına rağmen, "İyi bir sabah kahvaltısı yapamazsam, hayat mı derim ben buna!" diyerek, canının çektiği biçimde kahvaltısını yaptı. İşine gitmek için 7:I5'te otobüs durağına gitti ve hergün olduğu gibi, ilk gelen otobüse bindi. Artık tanışık olduğu şoförle merhabalaştı. Çalışmış olduğu devlet dairesine girerken, bugün müdürle hangi konuda görüşeceğini düşündü. Ortaokulda okuyan ortanca kızının matematik öğretmeniyle bugün görüşmesi gerektiğini hatırladı ve bu konuda müdürden daha önce izin almadığı için kendisine kızdı.
Ali bey kendi yaşamıyla başbaşa bırakalım ve şimdi psikolojinin değişik ilgi alanlarını gözden geçirelim.
DERLEYEN:EMRE ŞEN
İletişim:bilgi@kesfetkendini.com
|
|
|
Bilgi : Bu girdi 26.10.2009 13:22:31 tarihinde eklendi ve daha önce kez okundu. |
|
|
Anahtar Kelimeler:insan,bilim,psikoloji,gelişim,kişisel gelişim,zihin,okul |
|
|